توانبخشی سالمندان: راهی به سوی بهبود کیفیت زندگی و استقلال
توانبخشی سالمندان: اهمیت و روشها
سالمندی به دورانی از زندگی انسان اطلاق میشود که در آن قوای جسمی فرد به تدریج ضعیف و ناتوان میگردد. به موازات ورود به دوران کهنسالی، ظرفیت روانی انسان نیز به طور طبیعی کاهش مییابد. برخی از متون علمی سالمندی را از سن 60 سال به بالا قلمداد میکنند و برخی دیگر آن را با آغاز سن 65 سالگی میدانند. این تغییرات در عملکردهای شناختی و حرکتی سالمندان میتواند موجب بروز اختلال در فعالیتهای روزمره آنها شود.
سالمندی همراه با تغییراتی در مغز و متابولیسم مغز است که برخی از این تغییرات در پاسخ به کاهش عملکرد رخ میدهند. عملکرد شناختی شامل گستره وسیعی از توانمندیهای مغز در تمرکز، حافظه، کلام، استدلال، توجه و تصمیمگیری است. با کاهش کارکردهای شناختی در طول زمان، سالمندان به تدریج به دیگران وابسته میشوند و این وابستگی میتواند موجب کاهش اعتماد به نفس و افزایش اضطراب در آنها گردد. همچنین، این وضعیت هزینههای بیشتری را به خانواده و جامعه تحمیل میکند. از جمله تغییرات شناختی که در زمان سالمندی اتفاق میافتد میتوان به کاهش فرآیند توجه، حافظه، تواناییهای دیداری فضایی و تواناییهای اجرایی اشاره کرد.

با این حال، ادبیات علمی نشان داده است که با استفاده از روشهای درمانی و توانبخشی میتوان عملکردهای شناختی را در سالمندان بهبود بخشید. یکی از روشهای غیرتهاجمی و دارویی که در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته، توانبخشی شناختی است. این روش با توانمندسازی و ارتقاء شناختی، افزایش ظرفیتهای درونی ذهن را از طریق بهبود و تقویت سامانههای داخلی و خارجی مرتبط با پردازش اطلاعات به وسیله راهبردهای آموزش، تکرار و تمرین دنبال میکند. این فرآیند به بازگشت و یا جبران عملکردهای آسیبدیده کمک میکند.
توانبخشی شناختی یک رویکرد منحصر به فرد برای کمک به افراد مبتلا به اختلالات شناختی و خانوادههای آنها است. هدف اصلی این برنامه این است که اعضای خانواده و افراد مبتلا بتوانند با هم زندگی کنند و بر مسائل ناشی از اختلالات شناختی غلبه کنند. این برنامه به افراد کمک میکند تا بر نقایص و تغییرات شناختی ناشی از آسیبهای نورولوژیکی فائق آیند.
رشتههای مختلفی در فرآیند توانبخشی سالمندان دخیل هستند که به عنوان اعضای تیم توانبخشی شناخته میشوند. این رشتهها شامل کاردرمانی، گفتاردرمانی، ارتوپدی فنی، بیناییسنجی، شنواییشناسی، طب فیزیکی و توانبخشی، فیزیوتراپی، مددکاری اجتماعی و مدیریت توانبخشی هستند. هر یک از این رشتهها نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی سالمندان ایفا میکنند و به آنها کمک میکنند تا به استقلال بیشتری دست یابند.
مجموعه دریا با افتخار همکاری با درمانگران مجرب در عرصه توانبخشی، مسیری هموار را برای بازتوانی مراجعان عزیز فراهم میکند. این مجموعه با ارائه خدمات متنوع و تخصصی به سالمندان، به آنها کمک میکند تا کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند و با چالشهای روزمره بهتر کنار بیایند.
در نهایت، توانبخشی سالمندان نه تنها به بهبود عملکردهای شناختی و جسمی آنها کمک میکند، بلکه به افزایش اعتماد به نفس و کاهش اضطراب در آنها نیز میانجامد. با توجه به اهمیت این موضوع، توجه به نیازهای سالمندان و ارائه خدمات توانبخشی مناسب میتواند تأثیرات مثبتی بر زندگی آنها و خانوادههایشان داشته باشد.
- Berk L. Development through the lifespan. Pearson Education India; 2019. [Persian]
- . Nouchi R, Taki Y, Takeuchi H, Nozawa T, Sekiguchi A, Kawashima R. Reading aloud and solving simple arithmetic calculation intervention (learning therapy) improves inhibition, verbal episodic memory, focus attention and processing speed in healthy elderly people: evidence from a randomized controlled trial. Frontiers in human neuroscience. 2016 May 17;10:217.
- Buschkuehl M, Jaeggi SM, Hutchison S, Perrig-Chiello P, Däpp C, Müller M, Breil F, Hoppeler H, Perrig WJ. Impact of working memory training on memory performance in old-old adults. Psychology and aging. 2008 Dec;23(4):743
- Mirzaiee, P. Hassani-Abharian, F.Meschi, M. Sabet, Effectiveness of cognitive rehabilitation based on RehaCom software on improving cognitive functions of the elderly, Journal of Nurse and Physician within War. Summer 2021.
با توجه به آن که توانبخشی بیشتر در مورد کودکان و بزرگسالانی کاربرد دارد که از نظر تواناییهای جسمی ذهنی یا گفتاری دچار مشکل میباشند رشتههای دخیل در این فرایندها را شاخهها یا اعضای تیم توانبخشی میدانند.
این رشتهها عبارتند از:
- کاردرمانی
- گفتاردرمانی
- ارتوپدی فنی
- بینایی سنجی
- شنواییشناسی
- طب فیزیکی و توانبخشی
- فیزیوتراپی
- مددکاری اجتماعی
- مدیریت توانبخشی
مجموعه دریا با داشتن افتخار همکاری درمانگران مجرب در عرصه توانبخشی مسیری هموار را برای بازتوانی مراجعان عزیز فراهم خواهد کرد.

