تشخیص اختلال طیف اوتیسم و درمان آن
متخصص سلامت کودک شما در معاینات منظم رشد و سلامت کودک، به دنبال نشانههای تأخیر در رشد خواهد بود. اگر فرزندتان هرگونه علامت اوتیسم را نشان دهد، احتمالاً به یک متخصص در زمینه درمان کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم ارجاع داده میشوید تا ارزیابی دقیق انجام شود.
این متخصص میتواند شامل یکی از موارد زیر باشد:
روانپزشک یا روانشناس کودک
متخصص مغز و اعصاب کودکان
پزشک متخصص رشد و تکامل کودکان
)Developmental Pediatricial )
روند تشخیص اختلال طیف اوتیسم
از آنجا که علائم اختلال طیف اوتیسم و شدت آنها میتواند بسیار متنوع باشد، گاهی تشخیص این اختلال دشوار است. هیچ آزمایش پزشکی خاصی برای تشخیص اوتیسم وجود ندارد. در عوض، متخصص ممکن است اقدامات زیر را انجام دهد:
مشاهده کودک و پرسیدن اینکه کودک در طول زمان چگونه در زمینههای تعامل اجتماعی، ارتباط و رفتار رشد یا تغییر کرده است.
انجام آزمونهای مربوط به شنوایی، گفتار، زبان، سطح رشد و مسائل اجتماعی و رفتاری کودک.
0ارائه تعاملات ساختاریافته اجتماعی و ارتباطی و ارزیابی عملکرد کودک در این موقعیتها.
همکاری با سایر متخصصان برای رسیدن به تشخیص دقیق.
پیشنهاد آزمایشهای ژنتیکی برای بررسی اینکه آیا کودک دارای یک اختلال ژنتیکی مانند سندروم رت یا سندروم ایکس شکننده است یا خیر.
درمان اختلال طیف اوتیسم
در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای اختلال طیف اوتیسم وجود ندارد و هیچ روش واحدی برای درمان همه افراد مناسب نیست. هدف درمان، حمایت از یادگیری، رشد و رفتار کودک است. شروع درمان در سنین پیشدبستانی میتواند به کودک کمک کند تا مهارتهای حیاتی اجتماعی، ارتباطی، عملی و رفتاری را بیاموزد.
طیف درمانهای خانگی و مدرسهای برای اوتیسم بسیار گسترده است و نیازهای کودک ممکن است با گذر زمان تغییر کند. متخصص سلامت کودک میتواند گزینهها را پیشنهاد دهد و منابع موجود در منطقه شما را معرفی کند.
اگر فرزندتان با اختلال طیف اوتیسم تشخیص داده شد، با کارشناسان مشورت کنید تا استراتژی درمانی مناسبی طراحی شود و یک تیم از متخصصان سلامت برای پاسخگویی به نیازهای کودک تشکیل دهید.
گزینههای درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
درمانهای رفتاری و ارتباطی:
بسیاری از برنامهها به محدوده وسیعی از مشکلات اجتماعی، زبانی و رفتاری مرتبط با اختلال طیف اوتیسم میپردازند. برخی برنامهها بر کاهش رفتارهای چالشبرانگیز و آموزش مهارتهای جدید تمرکز دارند. برنامههای دیگر بر آموزش نحوه رفتار در موقعیتهای اجتماعی یا بهبود مهارتهای ارتباطی با دیگران تمرکز میکنند.
تحلیل رفتار کاربردی (Applied Behavior Analysis – ABA) میتواند به کودکان کمک کند تا مهارتهای جدید را یاد بگیرند و آنها را در موقعیتهای مختلف به کار ببرند، با استفاده از تشویق و پاداش برای انگیزه دادن.
درمانهای آموزشی:
کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم اغلب به برنامههای آموزشی بسیار ساختاریافته پاسخ خوبی میدهند. برنامههای موفق معمولاً شامل تیمی از متخصصان و فعالیتهای متنوع برای بهبود مهارتهای اجتماعی، ارتباطی و رفتاری هستند. کودکان پیشدبستانی که درمانهای رفتاری فردی و فشرده دریافت میکنند، اغلب پیشرفت خوبی نشان میدهند.
درمانهای خانوادگی:
والدین و سایر اعضای خانواده میتوانند بیاموزند چگونه با کودکان مبتلا به اوتیسم بازی کنند و تعامل داشته باشند، به گونهای که مهارتهای اجتماعی آنها تقویت شود، رفتارهای چالشبرانگیز مدیریت شود و مهارتهای زندگی روزمره و ارتباطی آموزش داده شود.
گفتار درمانی
اختلال طیف اوتیسم، باعث میشود کودکان در ارتباط و تعامل اجتماعی، برقراری ارتباط کلامی و غیرکلامی و رفتارهای روزمره دچار مشکل شوند. گفتاردرمانی یکی از مهمترین روشهای درمانی برای این کودکان است و میتواند تاثیر قابل توجهی بر مهارتهای ارتباطی، اجتماعی و زبانی آنها داشته باشد.
- بهبود مهارتهای ارتباطی
گفتاردرمانی به کودکان کمک میکند تا نیازها، احساسات و افکار خود را بهتر بیان کنند.
کودکانی که گفتار ندارند میتوانند از ابزارهای ارتباطی جایگزین مانند تختههای تصویری یا دستگاههای صحبتکننده استفاده کنند.
آموزش استفاده از کلمات و جملات ساده، باعث میشود کودک بتواند ارتباط مؤثرتر با والدین، معلمان و همسالان برقرار کند.
- تقویت مهارتهای اجتماعی
یکی از اهداف مهم گفتاردرمانی، کمک به کودک برای بهبود تعاملات اجتماعی است:
آموزش شروع و حفظ مکالمه با دیگران.
کمک به کودک برای درک نشانههای غیرکلامی مانند حالت چهره، ژستها و لحن صدا.
بهبود توانایی همکاری و تعامل با همسالان در محیط مدرسه و خانه.
- کاهش رفتارهای چالشبرانگیز
کودکانی که نمیتوانند نیازهای خود را بیان کنند، ممکن است دچار اضطراب یا پرخاشگری شوند.
گفتاردرمانی به کودک میآموزد که با استفاده از کلمات یا ابزارهای ارتباطی جایگزین، نیاز خود را بیان کند و این رفتارهای مشکلساز کاهش یابد.
- تقویت مهارتهای زبانی و گفتاری
گفتاردرمانی به کودکان کمک میکند تا:
تلفظ کلمات و جملات را بهبود دهند.
درک زبان دیگران و پاسخ مناسب به سوالات یا دستورات را یاد بگیرند.
ساختار زبان و دایره لغات خود را گسترش دهند و توانایی استفاده از زبان در موقعیتهای روزمره را افزایش دهند.
- هماهنگی با سایر درمانها
گفتاردرمانی اغلب همراه با سایر درمانها مانند کاردرمانی و درمانهای رفتاری انجام میشود تا کودکان بتوانند بهبود جامع در مهارتهای اجتماعی، زبانی و عملکرد روزمره خود داشته باشند
کاردرمانی
کاردرمانی یکی از روشهای مهم درمان توانبخشی برای کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم است. هدف اصلی آن تقویت مهارتهای حرکتی، خودمراقبتی و عملکرد روزمره کودک است تا بتواند در زندگی روزمره و محیط اجتماعی بهتر عمل کند.
- بهبود مهارتهای حرکتی
کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است در هماهنگی حرکتی، تعادل و کنترل بدن مشکل داشته باشند.
کاردرمانی به کودک کمک میکند حرکات ظریف و درشت بدن خود را تقویت کند.
فعالیتهای متنوع شامل تمرینات تعادلی، پرش، دویدن، گرفتن اشیا و دستکاری اشیاء کوچک باعث تقویت تواناییهای حرکتی کودک میشود.
- تقویت مهارتهای خودمراقبتی و زندگی روزمره
کاردرمانی به کودک میآموزد چگونه فعالیتهای روزمره مانند پوشیدن لباس، شانه کردن مو، غذا خوردن و استفاده از توالت را به صورت مستقل انجام دهد.
این مهارتها به کودک کمک میکند در خانه و مدرسه مستقلتر عمل کند.
افزایش توانایی در انجام امور روزمره، اعتماد به نفس کودک را بالا میبرد.
- بهبود توجه و تمرکز
برخی کودکان مبتلا به اوتیسم تمرکز کمی دارند یا به راحتی حواسپرت میشوند.
کاردرمانی شامل فعالیتهای هدفمند و بازیهای درمانی است که باعث بهبود تمرکز و توجه کودک میشود.
این مهارتها کمک میکنند کودک بهتر در کلاس درس و فعالیتهای گروهی مشارکت کند.
- تقویت مهارتهای حسی و شناختی
کودکان اوتیسم ممکن است به محرکهای حسی مانند صدا، نور یا لمس حساس یا بیتفاوت باشند.
کاردرمانی به کودک کمک میکند حواس خود را تنظیم کرده و با محیط بهتر تعامل داشته باشد.
تمرینات حسی شامل لمس بافتهای مختلف، بازی با شن، توپ بازی و فعالیتهای حرکتی هماهنگ است.
- همکاری با سایر درمانها
کاردرمانی اغلب همراه با گفتاردرمانی و درمانهای رفتاری انجام میشود تا کودک بتواند مهارتهای اجتماعی، حرکتی و زندگی روزمره را همزمان تقویت کند.
نکات مهم
برنامه کاردرمانی باید متناسب با نیازهای هر کودک و سطح توانایی او طراحی شود.
همکاری والدین با کاردرمانگر و انجام تمرینها در خانه میتواند نتایج درمان را سریعتر و ماندگارتر کند.
شروع درمان در سنین پایین بیشترین تاثیر را در بهبود مهارتهای حرکتی و عملکرد روزمره دارد.
داروها:
داروها نمیتوانند علائم اصلی اختلال طیف اوتیسم را بهبود دهند، اما برخی داروها میتوانند به کنترل علائم کمک کنند. به عنوان مثال:
داروهای خاص ممکن است در کودکان بیشفعال تجویز شوند.
گاهی داروهای ضدروانپریشی برای درمان علائم رفتاری شدید تجویز میشوند.
یا داروهای ضد افسردگی برای اضطراب توصیه میشوند.
همه متخصصان سلامت کودک باید از تمام داروها و مکملهایی که کودک مصرف میکند مطلع باشند، زیرا برخی داروها و مکملها میتوانند اثر داروهای دیگر را تغییر داده و باعث عوارض خطرناک شوند.
مدیریت سایر مشکلات پزشکی و روانی در کودکان و بزرگسالان مبتلا به اوتیسم
علاوه بر اختلال طیف اوتیسم، کودکان، نوجوانان و بزرگسالان ممکن است با چالشها و مشکلات پزشکی و روانی دیگری نیز مواجه شوند:
- مشکلات پزشکی
کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است مشکلات پزشکی خاصی داشته باشند، مانند:
صرع
اختلالات خواب
ترجیحات غذایی محدود
مشکلات گوارشی
با متخصص سلامت کودک خود مشورت کنید تا بهترین روش مدیریت همزمان این مشکلات مشخص شود.
- مشکلات گذار به بزرگسالی
نوجوانان و جوانان مبتلا به اوتیسم ممکن است در درک تغییرات بدنی و رشد جسمی دچار مشکل شوند.
همچنین شرایط اجتماعی در دوران نوجوانی پیچیدهتر میشود و ممکن است تحمل تفاوتهای فردی کمتر شود.
رفتار نوجوانان در این دوره ممکن است چالشبرانگیزتر شود.
- سایر مشکلات روانی
نوجوانان و بزرگسالان مبتلا به اوتیسم اغلب مشکلات روانی دیگری نیز دارند، مانند:
اختلالات اضطرابی
افسردگی
اختلال کمتوجهی-بیشفعالی (ADHD)
استفاده یا سوءمصرف مواد
متخصصان سلامت، روانشناسان و سازمانهای حمایتی میتوانند کمک و راهنمایی مناسب برای مدیریت این مشکلات ارائه دهند.
- نگرانیهای رفتاری
علاوه بر علائم اوتیسم، کودک ممکن است:
زودرنج یا پرخاشگر باشد
تمرکز کافی نداشته باشد
بیشفعال یا دچار انفجارهای ناگهانی رفتار شود
رفتارهای خودآسیبرسان داشته باشد
همکاری با متخصص سلامت، روانشناس و دیگر اعضای تیم درمانی میتواند به شناسایی علت این رفتارها مانند درد، اضطراب یا ناامیدی و مدیریت آنها کمک کند.
برنامهریزی برای آینده کودکان مبتلا به اوتیسم
کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم معمولاً به یادگیری ادامه میدهند و راههایی برای مدیریت چالشها در طول زندگی پیدا میکنند. با این حال، بسیاری از آنها همچنان به سطحی از حمایت نیاز دارند.
برنامهریزی برای آینده کودک میتواند این مسیر را راحتتر و مؤثرتر کند. این برنامهریزی شامل موارد زیر است:
محل کار و تحصیل
محل زندگی و حمایتهای مورد نیاز
راهکارهایی برای استقلال و مهارتهای اجتماعی
این برنامهریزی به کودک کمک میکند تا به تدریج استقلال بیشتری پیدا کند و در جامعه فعالتر باشد.
مقابله و دریافت حمایت برای والدین کودکان مبتلا به اوتیسم
بزرگ کردن یک کودک مبتلا به اختلال طیف اوتیسم میتواند خستهکننده از نظر جسمی و طاقتفرسا از نظر روحی باشد. این نکات میتواند به والدین کمک کند:
- تشکیل تیمی از متخصصان قابل اعتماد
یک تیم که توسط متخصص سلامت کودک شما هماهنگ میشود، میتواند شامل:
مددکاران اجتماعی
معلمان
درمانگران
مدیر پرونده یا هماهنگکننده خدمات
اعضای تیم میتوانند به شما کمک کنند تا منابع موجود در منطقه خود را پیدا و ارزیابی کنید و همچنین خدمات مالی و برنامههای دولتی و فدرال برای کودکان و بزرگسالان دارای معلولیت را توضیح دهند.
- ثبت و نگهداری سوابق پزشکی
کودک شما ممکن است بازدیدها، ارزیابیها و جلسات متعددی با اعضای تیم درمان داشته باشد.
نگهداری پرونده منظم و سازمانیافته از این جلسات و گزارشها به شما کمک میکند در مورد گزینههای درمان تصمیمگیری کنید و پیشرفت کودک را دنبال کنید.
- یادگیری درباره اختلال
اطلاعات نادرست و باورهای غلط زیادی درباره اوتیسم وجود دارد.
یادگیری حقیقت میتواند به شما کمک کند کودک خود را بهتر درک کنید و ارتباط مؤثرتری با او برقرار کنید.
- وقت گذاشتن برای خود و سایر اعضای خانواده
مراقبت از کودک مبتلا به اوتیسم میتواند فشار بر روابط شخصی و خانوادگی وارد کند.
برای جلوگیری از خستگی و فرسودگی، زمانی برای استراحت، ورزش و انجام فعالیتهای مورد علاقه خود اختصاص دهید.
تلاش کنید زمانی یکبهیک با سایر فرزندان خود داشته باشید و با همسر یا شریک زندگی شبهای قرار ملاقات کوچک مانند تماشای فیلم پس از خواب فرزندان برنامهریزی کنید.
- ارتباط با دیگر خانوادهها
ارتباط با خانوادههای دیگری که چالشهای اوتیسم را تجربه میکنند میتواند مشاوره و راهنمایی مفیدی ارائه دهد.
برخی جوامع گروههای حمایتی برای والدین و خواهر و برادرهای کودکان مبتلا به اوتیسم دارند.
- پرسش درباره تکنولوژیها و درمانهای جدید
پژوهشگران همچنان به دنبال روشهای نوین برای کمک به کودکان مبتلا به اوتیسم هستند.
از متخصص سلامت کودک خود درباره فناوریها و درمانهای جدید سوال کنید.
منابع خارجی میتوانید مطالعه کنید
رزروآنلاین نوبت از وبسایت کلینیک دریا در تهران منطقه جنوب
